sıhhı tesisat
03.09.2013 23:23
Ömer Kantaro¤lu;Mak. Müh. MBA.
TTMD IV. Dönem Baflkan›
ÖZET
S›hhi tesisatta ekipman seçimi, malzeme
seçimi ve tan›mlanmas› (Spesifikasyonlar)
tasar›m aflamalar› içerisinde yaflamsal
bir öneme sahiptir. Bu önemine ra¤men,
s›hhi tesisat ekipman›n›n ak›ll›ca de¤erlendirilmesi ve seçiminde kullan›lmak üzere
gerekli bilgilerin al›nabilece¤i merkezi bir
kaynak bulunmamaktad›r. S›hhi tesisat
mühendisleri mekanik ekipmanlar›
üzerinde yaz›lm›fl bulunan son derece
genifl miktarda ve ilgisiz bir sürü veri aras›ndan uygun ve uygulanabilir olanlar›
seçmek üzere büyük bir mücadele vermektedirler. Ekipman seçimi ve özellikli s›hhi
tesisat sistemlerinin tasar›m›nda, tasar›m
kriterleri, karakteristikler, ve uygulamalar›
bir arada toplay›p merkezi bir kaynak
olarak sunman›n önemi asla hafife al›nmamal›d›r.
Sanitary Technology
ABSTRACT
In sanitary plumbing, selection of
equipment, specification of the material
has a vital importance in the stages of
design. In spite of its importance, there is
no central source that can be used to get
information about in choosing and
putting into good use of sanitary
equipments. Sanitary plumbing engineers
are struggling in choosing the appropriate
and feasible data from the extensive and
irrelevant information that is written about
mechanical equipments. In equipment
choosing and designing specific sanitary
systems, the importance of collecting and
presenting design criteria's,characteristics,
design processes and applications as a
central source must never be
underestimated.
1. Girifl
Afla¤›daki fiema, Alman Mühendisler Birli¤i’nin (VDI) bir kolu olan Bina Hizmetleri
Derne¤i’nin (TGA) yapt›¤› bir çal›flmadan
al›nm›flt›r. Hangi alanlar›n S›hhi Tesisat
Mühendisli¤i teriminin ve hangi konular›n
S›hhi Tesisat hizmetlerinin, içine girdi¤ini
gösteren faydal› bir flemad›r. Bu flema çok
say›daki olanakl› kombinasyonlar›n belirlenmesini ve bu alan›n ne kadar genifl oldu¤unun
kavranmas›n› kolaylaflt›r›yor.
S›hhi Tesisat, “Temiz su da¤›t›m› sistemi,
s›hhi tesisat üniteleri (lavabo, klozet, bide
vb. ve armatürleri) ile sifonlar›, pissu, at›k-
su ve haval›k kolonlar›, bina drenaj ve ya¤mur
suyu sistemleri ile ilgili müfltemilat›, bina içi
ve bina d›fl› ba¤lant›lar› içeren sistemler”
olarak tan›mlanmaktad›r.
Bu tan›m 1950’den önce infla edilmifl
binalara uygundur. O zamandan beri
inflaat yap›lar› önemli miktarda
de¤iflmifl, mekanik sistemler giderek
daha mükemmel fakat daha karmafl›k
hale gelmifllerdir. S›hhi Tesisat tasar›m›
sadece konut de¤il, hastane, okul, fabrika,
al›fl verifl merkezleri, güç santrallar›, araflt›rma
merkezleri gibi yerlerde kullan›lan geliflkin
sistemleri de kapsayacak biçimde geniflletilmek ihtiyac›ndad›r. ASPE (Amerikan S›hhi
Tesisat Mühendisleri Derne¤i)’ye göre
günümüzün s›hhi tesisat mühendisi afla¤›daki
sistemlerin tasar›m›ndan sorumludur.
1. S›hhi Tesisat drenaj›,
2. S›hhi Tesisat kanalizasyon tesisat›,
3. Ya¤mur suyu tesisat›,
4. Mahal (d›fl alan) drenaj tesisat›,
5. Ya¤mur suyu boflaltma sistemleri,
6. Haval›k sistemleri,
7. Konut su tesisat›,
a) So¤uk su
b) S›cak su
c) S›cak su sirkülasyon
d) Il›k su
8. Yang›n tesisat›
a) Sabit borulu tesisat (›slak, kuru)
b) Sprinkler sistemi
c) Gazl› (CO2 ,Halon)
d) Köpüklü
9. Asit ve endüstriyel at›k sistemleri,
10. So¤utulmufl içme suyu sistemleri,
11. Gaz tesisat›,
a) Do¤al ve imalat ürünü
b) S›v› petrol gaz› (LPG)
12. Bas›nçl› hava tesisat›
13. Vakum tesisat›
a) Klinik ve cerrahi
b) Laboratuar
c) Temizleme
14. Oksijen tesisat›
15. Karbon dioksit tesisat›
16. Azot tesisat›
17. Azot oksit tesisat›
18. Helyum tesisat›
19. Deiyonize su tesisat›
20. Dam›t›k su tesisat›
21. Su tasfiyesi
22. Sabun sistemleri
23. Dezenfeksiyon tesisat›
24. Besin at›k ve kat› at›k sistemleri
25. Radyoaktif at›klar
26. Havuz ve dekoratif f›skiyeler
27. Avlu y›kama ve sulama sistemleri
Bu liste gere¤inden fazla görünse de, yap›da
s›hhi tesisat sistemlerinin kurulmas› için daha
bir çok ola¤an d›fl› ve özellikli sistemlerden
Tasar›m Mühendisi sorumludur. Ne yaz›k ki,
tüm proje etkinli¤i içinde s›hhi tesisat yine’de
küçük ve önemsiz bir k›s›m olarak alg›lanm›flt›r. Bizim en belirgin yanl›fll›¤›m›z “herhangi bir flahs›n bir bina için s›hhi tesisat tasar›m› yapabilece¤i” fleklindeki anlay›fl olmufltur. Bu yanl›fl alg›lama nedeniyle s›hhi
tesisat tasar›m› genellikle IHK (Is›tma Havaland›rma ve Klima) mühendislerine b›rak›lm›flt›r. Bat›da 1950’lerde, s›hhi tesisat›n ger-
çek bir mühendislik bilimi (Bu deyim AMER‹KAN SIHH‹ TES‹SAT MÜHEND‹SLER‹
DERNE⁄‹’ne aittir.) oldu¤u kabul edilmifltir.
Do¤ru tasar›m yap›lmam›fl tesisatlar›n getirdi¤i yanl›fl sistemler ile yasal çeliflkilere ait
problemlerden kaç›n›lmas› gerekmifltir. Bunun için do¤ru e¤itim alm›fl bilgi ve beceri
düzeyi yüksek insan gücüne gerek oldu¤u
benimsenmifltir.
2. Standartlar Geliflmenin Ölçüsüdür.
S›hhi tesisat standartlar›n›n geliflim tarih-
çesinin k›smen gözden geçirilmesi, s›hhi tesisat tasar›m›ndaki geliflmelerin izlenebilmesi
için gereklidir. Ülkemizde s›hhi tesisat cihaz
ve armatürlerinin standartlar› genel olarak
mevcut olmakla birlikte, tasar›m ve uygulamaya yönelik standartlar, y›llara göre geliflimi
ve sayfa adedi Tablo.1’de görülmektedir. Söz
konusu standartlara ek olarak “Kamu Binalar›n›n Yang›ndan Korunmas› Hakk›nda
Yönetmelik”ten de sözedebilir. Tüm bunlardan anlafl›laca¤› gibi, Türkiye’de S›hhi Tesisatla ilgili standartlar›n geçmifli ancak 1980’li
y›llara dayanmaktad›r. E¤er, Bat›’ya bakacak
olursak;
ALMANYA
Tablo 2 ve 3’e bakarsak Almanya’daki S›hhi
Tesisat Teknolojisinin geliflimini çok çarp›c›
bir flekilde görmekteyiz. S›hhi Tesisat ustalar›n konusu olmaktan ç›km›fl bir mühendislik ilmi haline gelmifltir.
AMER‹KA
‹lk s›hhi tesisat yönetmeli¤i US Department
of Commerce BH13 taraf›ndan haz›rlanan
ve Hoover yönetmeli¤i olarak bilinen
“Recommended Minimum Requirements in
Plumbing” (S›hhi Tesisatta yerine getirilecek
Minimum Zorunluluklar) adl› standartt›r